جایگاه عقل وعقلانیت دراندیشه استادشهید مرتضی مطهری(ره)
18 بازدید
نقش: نویسنده
سال نشر: 00/0/0
وضعیت چاپ : چاپ نشده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
روزی که دانش کلام به دامن فلسفه آویخت و گفت وگوهای دینی ردای جدل در کلام را به کنار نهادند و جامه فلسفه و برهان بر تن کردند, عقلانیت دینی به تمام, رخ نمود. این دگردیسی به دست خواجه نصیرالدین طوسی (م.672 ه. ق.) انجام گرفت. پس از او، روشن گری ، اثبات و دفاع عقلانی از باورها و گزاره های دین, شفاف تر از پیش شد و به سوی کمال ره پیمود. سیر و پویش عقلانیت, با ظهور حکمت متعالیه, در قرن یازدهم هجری, روانی و استواری بیش تری یافت. صدرالمتالهین, الهیات و آموزه های دین را بر بام فلسفه نهاد. او, با این کار از یک سوی ژرفا و پیوند دین و خرد را نمایاند و از دیگر سوی, عقلانیت دینی را به اوج رساند. این مکتب تاکنون بر تفکر اسلامی در ایران اثرگذار بوده و همچنان بی بدیل و جایگزین پاینده است. متفکر شهید استاد مرتضی مطهری, در مکتب حکمت متعالیه, رشد یافت و تفکر فلسفی و کلامی خود را بارور ساخت. از این نگاه, استاد, میراث بر سنت فکری و شاخه ای روییده بر ریشه دیرپای تفکر دینی است و از نگاه دیگر, چنان که حیات فکری و آثار و اندیشه های او نشان می دهد, احیاگری است که به جهان جدید بستگی دارد. او, به خوبی آگاه است که انسان در جهان جدید, به دستاوردهای علمی و فلسفی نوینی دست یافته و به افقهای تازه و پرسشهای نو, در گفتاگوهای دین و فلسفه آشناست. عقلانیت سیاسی و اقتصادی و فرهنگی مغرب زمین را فهم کرده و به ارزیابی پرداخته و به بوته نقد گذاشته است. سره را از ناسره جدا کرده و نگران افسون گری ناسره های آن است. باور دارد بذرهای خردگرایی و عقلانیت هماهنگ و هم تراز را می توان در روح فرهنگ اسلامی باز یافت. از این روی, می کوشد تا نشان دهد پذیرش علم و خرد جدید, بناچار, به از میدان به در بردن دین نمی انجامد, بلکه اگر این کار, سره از ناسره شناسانه و عالمانه صورت گیرد, در پرتو آن, هم می توان به دین پای بندی نشان و به دستورهای آن گردن نهاد و هم مقوله ها و دریافتهای دینی را از نو تفسیر کرد. بی گمان, چالش عقل و دین و تلاش تاریخی خردورزان و دینداران در پدیدآوری هماهنگی و سازگاری میان این دو مقوله, در درازای تاریخ, چگونگی, چونی, ترکیب و درونمایه یکسانی نداشته است. عقل مقوله ای سیال و رشد یابنده است; از این روی روشن گری و بیان بستگی و پیوستگی میان آن دو, به تلاش پیاپی نیاز دارد. متفکر شهید به خوبی بر این امر آگاه بود; از این روی, در جای جای آثار و در هر هنگام و مجالی به این موضوع دقیق می شد و آن را شرح می کرد.
دانلود